بنام خدا

بنادر ایلامی (عیلامی- بخش اول)

تدوین: میلاد شولی-عضو موسسه مردم نهاد باستان شناسی زیرآب (دریایی) www.facebook.com/milad.shooli

*نقشه بالا محل بنادر را نشان می دهد.
برگرفته از مقاله کنکاشی بر نقش و موقعیت ایالت های آغاز ایلامی و ایلامی بر تجارت آبی خلیج فارس (دکتر مرتضی حصاری ، احمد علی یاری ، دکتر فرشید ایروانی قدیم)


آدام دون (Adamdun):
آدام دون (a‐dam‐dun‐ta; ensi‐a‐dam‐dun ki) نام سرزمینی است که متعلق به فدرالهای ایلامی است. در یکی از متون بین النهرینی آمده است که به آدام دون به وسیله کشتی کالاهای تجاری ارسال می گردید.
(Edzerd &Farber 1974 UET3, No 105/ Heimpel 1987: 37)
بنابراین آدام دون یا بندر آن می بایستی در کنار حاشیه شمال غربی خلیج فارس یا یکی از رودهای که به آنجا وصل میگشته، قرار داشته باشد. از اینرو پیشنهاد ده نو در خوزستان برای آدام دون میتواند یکی از گزینه های منطقی باشد.
(Edzard & Farber & Sollberger 1977: 4-5)

اَنشان (Anshan):
انشان (an‐ša‐an ki) نام یک دولت شهر ایلامی است و در متون بین النهرینی بارها از آن نام برده شده است (Edzard & Farber & Sollberger 1977:15/ Edzard & Farber 1974:9-11)
در کتیبه های اکدی ما به نام سرزمین انشان برمی خوریم که از ساحل آن نیز در لشگرکشیهای متعدد در این دوره استفاده شده است (Gelb & Kienast 1990: 76,220) 
این نام در متون به دست آمده از نیپو از دوره اور 3 نیز ثبت شده است.
(Hinz & Koch 1987: 63)
در متون اداری دوره اور 3 از گیرسو (Girsu) به بندر انشان اشاره شده که از آنجا به بین النهرین و مناطق دیگر کالا صادر شده است .(Heimpel 1987:80/ Gregoire 1981)
براساس مدارک زبان شناسی به دست آمده از کاوشهای باستان شناسی و ترجمه متون به دست آمده تپه ملیان فارس پایتخت انشان مکانیابی گردید.
(Sumner 1987‐90/ Stolper 1985/ Reiner 1973: 59)
ولی ملیان به طور قطع نمی توانسته بندر باشد و احتمالاً نام مرکز ایالتی بوده که در آن ایالت، بندری به همان نام وجود داشته و در کنار خلیج فارس قرار داشته است.

اَوان (Awan):
اوان (a‐wa‐an ki) نام یک سرزمین دیگر ایلامی است که در متون بین النهرینی بارها در کنار شوش ذکر شده و با بین النهرین مستقیم قرارداد بسته است.
Edzard & Farber & Sollberger 1977:21/ Gelb & Kienast 1990: 181)
از آنجا که اوان در کنار خلیج فارس قرار ندارد بلکه از طریق رودخانه به خلیج فارس وصل میگردد و براساس منابع که آن را در نزدیکی شوش می 
دانند(Gelb & Kienast 1990: 207, 217) ناحیه دزفول میتواند ، ناحیه ای مناسب برای پیشنهاد مکان یابی اوان باشد .(Hinz & Koch 1987: 102) 

ایلام (Elam):
ایلام (elam ki) در متون بین النهرینی در زمانها و مناسبات مختلف بارها ثبت شده است 
(Hinz & Koch 1987: 394/ Gelb & Kienast 1990/ König 1965)
حال اینکه نام ایلام به معنای یک فدرال و یا منظور در برگیرنده به اصطلاح تمام سرزمینهای ما بین ارتفاعات زاگرس و دشت شوشان و حتی تا شرق ایران بوده است نظرات متفاوتی وجود دارد .(Selz 1991: 27‐ 28) 
صرفنظر از اینکه ایلام، نام یکی از دولت شهرها و یا نامی برای یک منطقه وسیع جغرافیایی بوده است یا خیر، در متون یک مسیر دریایی مابین ایلام و بین النهرین که در بندرگاه ایلام کالاها توسط بازرگانان در زمان صلح مبادله می گردیده است، ثبت شده است. چرا که میدانیم به غیر از مبادلات بازرگانی بین النهرینیها به صورت خصمانه نیز نیازهای خود را از فدرالهای ایلامی تأمین می کرده اند. در میان لیست کالاها چوب، گیاهان مختلف به چشم می خورد که در مقابل نقره معاوضه گشته است.(Selz 1991: 331‐ 38) 
براساس موقعیت جغرافیایی که برای ایلام به عنوان یک ایالت ایلامی آمده است به احتمال زیاد بندر ایلام را در انتهای غربی خلیج فارس می بایستی جستجو کرد.

بُشیم (Bašime):
بشیم(ba‐ši‐me ki) یا میشیم(mi‐ši‐me ki) و یا پشیم(pa‐ši‐me ki) از شهرهای ایلامی است. بشُیم متحد با خوخنوری بوده و در سرودهای ایشبی اِرا آن را در کنار خلیج فارس در جنوب خوزستان قرار داده است (والا 1376:195) ولی نمیبایستی در بوشهر باشد زیرا لیان که در کنار خلیج فارس قرار داشته است همراه با واژه NIM آمده که به نظر میرسد وابسته به سرزمینهای مرتفع ایلامی است در حالی که نام بشیم وابسته به سرزمین های پست
است و احتمالاً مابین لیان در بوشهر و استان امروزی خوزستان قرار داشته است.

اطلاعات بیشتر : www.persiangulf-co.ir