شرح حالی مختصر از پیتر تراکمورتون [1990-1928]


همیشه هنگامی که سخن از شکل گیری باستان شناسی شناور[Nautical Archaeology] به میان می آید نام چند تن بیش از همه به چشم می خورد یکی از این افراد روزنامه نگار،عکاس، باستان شناس زیرآب و ماجراجوی آمریکایی، زنده یاد پیترتراک مورتون [Peter Throckmorton] می باشد، پیتر در راستای شکل گیری باستان شناسی شناورها نقش عمده ای داشته تا جاییکه می توان نقش وی را همانند یک سکوی پرتاب برای پیشرفت های بعدی در رشته باستان شناسی شناورها گسترش داد. هنگامی که پیشگامان غواصی [Diving] در ایتالیا،فرانسه،مکزیک،جامائیکا و ایالات متحده در حال آزمایش دستگاه اسکوبا [Scuba] به عنوان یک ابزار برای باستان شناسی زیرآب [Underwater Archaeology] بودند،پیتر به همراه مصطفی کاپکین [Mustafa Kapkin] و کاپیتان کمال آراس[Kemal Aras] و قایقش (ماندالیچی) توانستند تعداد زیادی از محوطه های مربوط به کشتی های مغروق باستانی را کشف کنند. در طول مدت 4 هفته ای را که این سه تن در سال 1958با یگدیگر گذراندند، موفق شدند تعدادی محوطۀ مغروق را در نواحی سواحل جنوب غرب ترکیه ثبت کنند. کار بزرگ پیتر و مصطفی این بود که در سال 1959 خبر کشف کشتی مغروق مربوط به عصر مفرغ در کاپه گالیدونیا [Cape Gelidonya] ترکیه را به موزه دانشگاه پنسیلوانیا [university of Pennsylvania Museum] گزارش دادند.

INA PHOTO CREDIT

همانگونه که اکثر دوستان علاقمند به باستان شناسی زیرآب مستحضر هستند روشهای کاوش زیر آب[Underwater Archaeological Excavation Techniques] از دل روش های کاوش استاندارد باستان شناسی زمینی بیرون کشیده شده است که در همان سالهای کاوش کشتی مغروق گالیدونیا طراحی و برگزیده شد و روز به روز کامل تر و نوین تر شد. پیتر بر موضوع مذکور تأکید بسیاری داشت و تمایل داشت کاوش کشتی مغروق گالیدونیا به صورت کامل و دست نخورده و با استانداردهای مشابه کاوش های زمینی صورت گیرد.
همچنین جرج اف باس [George F Bass] مدیر پروژه کاوش کشتی مغروق کاپه گالیدونیا و یکی دیگر از پیشگامان رشته باستان شناسی شناورها، پیتر را اینگونه توصیف می کند:
هنگامی که من از طرف موزه پنسیلوانیا برای کاوش کشتی مغروق گالیدونیا معرفی شدم، دانشجوی دکتری باستان شناسی کلاسیک بودم و در مدتی که من در حال فراگیری غواصی بودم این پیتر بودکه کاوش را سازماندهی و اعضای تیم را هماهنگ می کرد وی باعث شد من با افرادی همچون نیکسون گیرفیس [Nixon Griffis]، کلود دوتیوت [Claude Duthuit] و [ جان دو پلات تایلر [Joan du plat Taylor] مسئول ویراسداری مجله بین المللی باستان شناسی شناورها [International Journal Of nautical Archaeology] آشنا شوم. وی در ادامه نقل می کند در طول آن تابستان گرم سال 1960، زندگی در شرایط بدوی در یک غار شبیه کوره و غواصی از قایق های محلی جمع آوری اسنفج، اعضای تیم هر روز ساعت ها در طول ساحل راه می رفتند و برنامه ریزی می کردند و در مورد بازیابی مواد فرهنگی از زیر صدها فوت به وسیله ی روش کاوش های استاندار زمینی و مشکلاتی که ممکن است با آن مواجه شوند گفتگو می کردند. در پایان تابستان همان سال کشتی مغروق گالیدونیا اولین محوطه باستانی مغروقی بود که به طور کامل از بستر دریا کاوش شد علاوه بر آن از این کشتی مغروق نقشه برداری شد و از همه مهمتر با همان دقتی که کاوش ها بر روی خشکی صورت می گرفت این کشتی بازیابی شد و درضمن این اولین باری بود که یک باستان شناس از نزدیک [بستر دریا] کاوش را هدایت می کرد بجای اینکه از روی عرشه [Deck] کشتی به هدایت عملیات کاوش بپردازد. [در اینجا منظور کشتی مغروق آنتیکتیرا (Antikythera) در آبهای کشور یونان می باشد که به سطح آوری آن 60 قبل از این در سال 1900 توسط یک باستان شناس از عرشه کشتی هدایت شد] .

روح پیتر در 5 ژوئن سال 1990 به آسمان پرواز کرد و میکائیل کاتزو [Michael Katzev] در مراسم یادبود وی، پیتر اینگونه توصیف کرد: وی سهم بزرگی در شکل گیری رشته باستان شناسی شناور و کامل تر شدن تاریخ دریایی [Maritime History] داشت او واقعاً باستان شناسی شناورها را همانگونه که بود درک کرد. اگر وی شهامت رفتن به ترکیه را برای کشف محوطه های مغروق را در سال 1950 نداشت؛ موسسه باستان شناسی شناورها ایالات متحده آمریکا[Institute Of Nautical Archaeology] و برنامه تحصیلی در این رشته در دانشگاه ای اند ام تگزاس[The Nautical Archaeology Program at Texas A&M University] وجود نخواهد داشت. اگر وی رویای یک موزه در بودروم [Bodrum] ترکیه را نداشت؛ موزه باستان شناسی زیرآب در بودروم [Bodrum Museum of Underwater Archaeology] وجود نداشت. همچنین دکتر باس متذکر می شود زمانیکه من سالها در محوط های مغروق کاپه گالیدونیا و یاسی ادا [Yassi Ada] ماموریت داشتم،پیتر برای بهبود باستان شناسی زیرآب به اسرائیل،ایتالیا و یونان رفت. تا آنجایی که من می دانم پیتر اولین کسی بود که به ظرفیت های موجود کشتی های تندرو [Clipper Ship] در جزیره فالکلند [Falkland] پی برد همچنین وی بود که بدنه [Hulk] در حال نابودی کشتی مغروق الیزا [Elissa] را در یونان کشف و بدان پرداخت. وی تلاش های زیادی کرد تا برای مرمت این کشتی تشکیلات مربوط به تاریخ دریایی را پیدا کند، و امروزه این کشتی باعث افتخار گالوستون[Galveston] است اما دریغا که از میان هزاران بازدید کننده ای که به تماشای این کشتی می آیند کمتر کسی از نقش پیتر، در انتقال این کشتی از یونان به تگزاس خبر دارد.
وی همچنین در زمینه انتقال تجربیاتش به جوانترها فعال بود و در دانشگاه نوا [Nova University ] فلوریدا به دانشجویان تدریس می کرد همچنین در دریایی کارائیب نیز فعالیت هایی داشت. پیتر علیه شکارچیان گنج [Treasure Hunting] سخنرانی های ماهرانه ای ارائه می داد و یکی از جریان هایی بود که باعث جلوگیری از غارت میراث فرهنگی دریایی [Maritime Cultural Heritage] شد. همچنین وی عقیده داشت کشورهای در حال توسعه از طریق باستان شناسی شایسته می توانند درآمدی زیادی حاصل کنند و علاوخ بر آن با طراحی و ایجاد موزهای های دریانوردی [Maritime Museume] می توانند توریست زیادی را به سمت خود جذب کنند.

INA PHOTO CREDIT

از آثار وی می توان به :


1. The Lost Ships (1964
2. Shipwrecks and Archaeology (1970)
3. his National Geographic articles in May 1960, May 1962, and February 1969
4. He edited The Sea Remembers: Shipwrecks and Archaeology in 1987

در نوشتار فوق از منابع زیر بهره گرفتم:


KOCABAŞ, UFUK. The Latest Link in the Long Tradition of Maritime Archaeology in Turkey: The Yenikapı Shipwrecks. Vol. 15. European Journal of Archaeology, 2012.
Bass , G. F. (n.d.). Institute of Nautical Archaeology. Retrieved November 4, 2014, from http://www.nauticalarch.org.
BROADWATER, J. D. (2002). Timeline of Underwater Archaeology. In C. V. Ruppe, J. F. Barstad, C. V. Ruppe, & B. F. Janet (Eds.), International Handbook Of Underwater Archaeology (pp. 23,24). New York: Kluwer Academia/Plenum Publisher.
George, B. F. (2011). Devlopment Of maritime Archaeology . In B. Ford, H. L. Donny, & A. Catsambis, The Oxford Handbook of Maritime Archaeology.
ادیبی , ر., & شیرزاده , غ. (1392). تاریخچه و توسعه باستان شناسی دریایی . همایش بین المللی باستان شناسان جوان , 1-15.